Astronomlar kainatın ilk dövrlərindən nəhəng qara dəlik aşkarlayıblar

    Astronomlar kainatın ilkin dövrlərində mövcud olmuş və indiyədək müşahidə edilən ən erkən sürətlə böyüyən qara dəlik nümunələrindən birini aşkar ediblər. MoM-BH-1 adlandırılan obyekt Böyük Partlayışdan cəmi 660 milyon il sonra mövcud olub. Obyekt NASA-nın James Webb Kosmik Teleskopu vasitəsilə müşahidə edilib. İlk baxışdan son dərəcə parlaq və nəhəng bir ulduzu xatırlatsa da, alimlərin araşdırması onun tamamilə fərqli quruluşa malik olduğunu göstərib.

    Tədqiqatçılara görə, MoM-BH-1-dən gələn işığın demək olar ki, hamısının mənbəyi ətrafındakı ulduzlar deyil. Obyektin mərkəzində Günəşdən təxminən 100 min dəfə ağır qara dəlik, onun ətrafında isə sıx və turbulent hidrogen qazından ibarət nəhəng örtük yerləşir. Alimlər kompüter modelləri vasitəsilə müxtəlif ssenariləri yoxlayaraq obyektin qeyri-adi parlaqlığının əsas mənbəyinin ulduzlar və ya kosmik toz olmadığını müəyyən ediblər. Bu nəticə MoM-BH-1-i elm dünyasında yeni təklif edilən “qara dəlik ulduzu” (black hole star) adlı obyekt növünün indiyədək ən güclü namizədlərindən birinə çevirir.

    Belə obyektlər xaricdən ulduza bənzəyə bilər, lakin onların enerjisi adi ulduzlarda olduğu kimi nüvə sintezindən deyil, mərkəzdəki qara dəliyin ətrafındakı maddəni udması prosesindən qaynaqlanır. Araşdırmanın aparıcı müəllifi Rohan Naidunun sözlərinə görə, söhbət ulduza bənzəyən, lakin ondan 100 milyard dəfə daha parlaq ola bilən obyektdən gedir. James Webb-in müşahidələrində isə MoM-BH-1 təxminən Günəş sistemimiz ölçüsündə nəhəng bir ulduz təsiri bağışlayır.