NASA Swift kosmik rəsədxanasını xilas etmək planından imtina etdi

    NASA Yer orbitində hündürlüyünü itirən Neil Gehrels Swift Observatory kosmik rəsədxanasını daha yüksək orbitə qaldırmaq üçün nəzərdə tutulan missiyanı dayandırıb. 2004-cü ildən kosmosda fəaliyyət göstərən Swift-in bu ilin sonlarında Yer atmosferinə daxil olaraq yanacağı gözlənilir. NASA-nın ilkin planına əsasən, Katalyst Space şirkətinin hazırladığı LINK kosmik aparatı Swift-ə yaxınlaşmalı, onunla birləşməli və rəsədxananı daha yüksək orbitə qaldırmalı idi. Bu əməliyyat uğurlu olsaydı, Swift-in fəaliyyət müddətini təxminən daha 10 il uzatmaq mümkün ola bilərdi. Lakin iyulun sonlarından LINK aparatında ciddi texniki problemlər yaranıb. Aparat orbitdə istiqamətini və mövqeyini idarə etməkdə çətinlik çəkərək nəzarətsiz şəkildə fırlanmağa başlayıb. Nəticədə onunla rabitə qeyri-sabit olub, həmçinin mühərrik sisteminin funksionallığının bir hissəsi itirilib.

    NASA və Katalyst əvvəlcə problemlərə baxmayaraq missiyanın əsas məqsədini həyata keçirməyin mümkün olacağına ümid edirdi. Ancaq son qiymətləndirmədən sonra Swift-in orbitinin yüksəldilməsi planından imtina edilib. Swift-in orbitinin sürətlə aşağı düşməsinin əsas səbəblərindən biri son illərdə artan Günəş aktivliyidir. Yuxarı atmosferə təsir edən Günəş aktivliyi aşağı Yer orbitindəki peyklərə atmosfer müqavimətini artırır və onların tədricən hündürlük itirməsinə səbəb olur.

    Swift rəsədxanası 2004-cü ildə əsasən qamma-şüa partlayışlarını araşdırmaq üçün orbitə buraxılıb. Sonrakı illərdə isə onun imkanlarından müxtəlif kosmik hadisələrin müşahidəsi üçün istifadə olunmağa başlanıb. Rəsədxananın əsas üstünlüklərindən biri qəfil baş verən kosmik hadisələrə sürətlə reaksiya verərək astronomlara vacib məlumatlar təqdim etməsidir. Swift-i xilas etmək mümkün olmasa da, LINK missiyası tamamilə dayandırılmayacaq. Kosmik aparatın rəsədxana ilə görüşərək ona mümkün qədər yaxınlaşması planlaşdırılır. NASA və Katalyst bu əməliyyat zamanı toplanacaq məlumatlardan gələcəkdə peyklərə orbitdə texniki xidmət göstərilməsi və onların orbitlərinin dəyişdirilməsi kimi missiyalarda istifadə etməyi nəzərdə tutur.