“Together AI” ABŞ etirazları fonunda “Humain”dən məlumat mərkəzi gücü alacaq

    Amerikanın “Together AI” texnologiya startapı bazar ertəsi Səudiyyə Ərəbistanının “Humain” süni intellekt şirkəti ilə tərəfdaşlıq qurduğunu açıqlayıb. Razılaşma startapa ölkədəki məlumat mərkəzlərindən 250 meqavat elektrik gücü əldə etmək imkanı verəcək. “Humain” 2025-ci ildə vəliəhd şahzadə Məhəmməd bin Salman tərəfindən yaradılıb.

    Səudiyyə Ərəbistanı bu əməkdaşlıqla süni intellekt sənayesi üçün qlobal mərkəzə çevrilmək və neftdən kənar sərmayələri genişləndirmək niyyətindədir. “Humain” rəhbəri Tareq Amin bildirib ki, layihə regionun AI infrastrukturu, bulud imkanları və yeni nəsil süni intellekt xidmətlərində mövqeyini gücləndirəcək. Ölkə bununla qlobal hesablama gücü bazarında payını artırmağa çalışır.

    Bu razılaşma ABŞ ərazisində məlumat mərkəzlərinə artan etirazlar fonunda “Together AI” üçün yeni elektrik gücü mənbəyi yaradır. Martda keçirilmiş sorğuda amerikalıların 48 faizi yaşadıqları ərazidə yeni məlumat mərkəzlərinin tikintisinə qəti qarşı olduğunu deyib. Tikintini qəti dəstəkləyənlərin payı isə cəmi 7 faiz olub. Şirkət rəhbəri Vipul Prakaş yerli etirazlar, ləğvlər və moratoriumlar səbəbindən Amerikada mövcud güc imkanlarının daha da məhdudlaşdığını söyləyib.

    AI sistemlərini işlədən məlumat mərkəzlərinin yüksək enerji və su tələbatı ABŞ daxilində siyasi mübahisəyə çevrilib. Şirkətlər layihələri qəbul edən icmalara çoxlu iş yeri və su sərfiyyatının azaldılacağını vəd edir. Prezident Donald Tramp geniş etirazların süni intellekt yarışında Amerikanı zəiflətməyə yönəldiyini iddia edib. Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi isə onilliklərdir qüvvədə olan ictimai məlumatlandırma tələbini ləğv etməyə çalışır.

    Əməkdaşlıq Vaşinqton ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında texnologiya və müdafiə əlaqələrinin genişləndiyi dövrə düşür. 2025-ci ilin mayında tərəflər 600 milyard dollar (təxminən 1,02 trilyon manat) həcmində saziş imzalayıb. Razılaşmaya görə, Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ ərazisində yeni məlumat mərkəzlərinə 20 milyard dollar (təxminən 34 milyard manat) xərcləməli, qarşılığında isə Amerika şirkətlərindən müasir hərbi avadanlıq və xidmətlər almalı idi.

    “Humain” daha əvvəl “AWS”, hazırda “SpaceXAI” adlanan “xAI” və “Microsoft” ilə də tərəfdaşlıqlar qurub. Səudiyyə şirkəti həmçinin Amerikanın “Applied Intuition” startapı ilə ayrıca saziş imzalayıb. Məqsəd 2030-cu ilədək Səudiyyə Ərəbistanının əsas logistika marşrutlarında minlərlə avtonom yük maşınını istifadəyə verməkdir.

    Yaxın Şərqdə gərginləşən münaqişə bu infrastruktur üçün təhlükəsizlik risklərini də artırır. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Bəhreyndə yerləşən “AWS” məlumat mərkəzləri ABŞ ilə İran arasındakı müharibə zamanı zərbələrə məruz qalıb. Son təhlillərdə Səudiyyə Ərəbistanında yeni mərkəzlərin tikintisinin kommersiya itkilərindən daha geniş nəticələr yarada biləcəyi vurğulanır. Risklər arasında ABŞ texnoloji üstünlüyünün zəifləməsi, Çinin imkanlarının artması və kritik AI sistemlərinin etibarlılığına zərər göstərilir.