50 ildən sonra Aya dönüş: Artemis II missiyasında növbəti addım!

    Technote.az “BBC” platformasına istinadən bildirir ki, NASA-nın Artemis II missiyası uğurla start götürdükdən sonra hazırda dörd astronavt Yer orbitində Orion kosmik gəmisini sınaqdan keçirir. Bu missiya həm astronavtların təhlükəsizliyi, həm NASA-nın nüfuzu, həm də ABŞ-nin yeni kosmik yarışda liderlik iddiası baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

    Missiyanın komandiri Reid Wiseman, pilot Victor Glover, Christina Koch və Jeremy Hansen hazırda Yer orbitində, təxminən 68 min kilometr məsafədə Orion kosmik gəmisində uçuşlarını davam etdirirlər. Uçuşdan qısa müddət sonra gəminin günəş panelləri açılıb və kosmik aparat enerji ilə təmin olunub.

    Ekipaj gün ərzində gəminin bütün sistemlərini, xüsusilə həyat təminatı və təhlükəsizlik sistemlərini test edir. Hər hansı fövqəladə vəziyyət baş verərsə, astronavtların xüsusi skafandrları onların təxminən 6 gün sağ qalmasına imkan verir. NASA missiyanı canlı yayımladığı üçün ekipajın fəaliyyəti real vaxtda izlənilir. Astronavtlar cihazları yoxlayır, müxtəlif testlər aparır və gündəlik iş qrafikinə uyğun hərəkət edirlər.

    Uçuşdan təxminən 8 saat sonra ekipaja ilk dəfə yatmağa icazə verilib. Kosmosda yuxu xüsusi asılan yuxu torbalarında və bədən bağlanmış vəziyyətdə həyata keçirilir. Astronavtlar 24 saat ərzində ümumilikdə 8 saat yatırlar, lakin bu vaxt 4 saatlıq hissələrə bölünür. Bundan əlavə, astronavtlar hər gün 30 dəqiqə idman etməlidirlər. Bu, çəkisizlik şəraitində əzələ və sümük kütləsinin azalmasının qarşısını almaq üçün vacibdir. Orion gəmisində bunun üçün xüsusi "flywheel" adlı idman qurğusu istifadə olunur.

    Qida məsələsinə gəldikdə isə, Orion gəmisində soyuducu yoxdur. Buna görə də qidaların əksəriyyəti dondurulmuş qurudulmuş formada olur və su əlavə edilərək hazırlanır. Menyuda makaron və pendir, mal əti və müxtəlif souslar var. Astronavtlara gündə iki içki, o cümlədən qəhvə və ya şokoladlı içkiyə icazə verilir. Uçuş zamanı nasazlıq yaradan tualetin isə artıq işlək vəziyyətə gətirildiyi bildirilir.

    Missiyanın ən vacib mərhələsi “Trans-Lunar Injection” adlanan manevr olacaq. Bu, Orion kosmik gəmisini Yer orbitindən çıxarıb Ay istiqamətinə göndərəcək əsas mühərrik yanmasıdır. Bu manevrin təxminən 6 dəqiqə davam edəcəyi və kosmik gəmini Ayın ətrafından dövrə vuraraq yenidən Yerə qaytaracaq trayektoriyaya çıxaracağı planlaşdırılır. Əgər hər şey plana uyğun getsə, astronavtlar Ayın Yerə görünməyən arxa tərəfinin 10 min kilometr uzağından keçəcəklər.

    Bu hadisənin 6 aprel tarixində baş verməsi gözlənilir. Astronavtlar Ayın bu hissəsinin fotoşəkillərini çəkəcək və elmi müşahidələr aparacaqlar. NASA bu missiya ilə 2028-ci ildə insanları yenidən Ay səthinə endirməyi planlaşdırır.