Minlərlə il yaşayan sahil sekvoyaları istidə fotosintezi azaldır

    Kaliforniya Universitetinin Devis kampusundakı alimlər müəyyən ediblər ki, sahil sekvoyaları çox güclü istilərdə fotosintezi, yəni günəş işığı ilə qida hazırlama prosesini kəskin azaldır. Yarpaqlardakı dəyişiklikləri izləmək üçün ölçmələri ayda 2 dəfə, 2 il ərzində aparıblar. Nəticələrə görə, planet istiləşdikcə minlərlə il yaşaya bilən bu nəhəng ağacların böyüməsi və yaratdığı zəngin meşə mühiti təhlükə altına düşə bilər.

    Ağacların yarpaqlarında stoma adlanan mikroskopik məsamələr var. Məsamələr açıldıqda ağac karbon qazını qəbul edib fotosintez aparır, eyni zamanda su itirir. Yarpaqlar günəş altında havadan daha tez qızdığı üçün buxarlanan su onları sərinlədir. Ağacın kifayət qədər suyu olmadıqda məsamələr bağlanır və fotosintez zəifləyir.

    Tədqiqat Mendosino dairəsində, sahil sekvoyalarının yayıldığı ərazinin cənub sərhədinə yaxın hissədə aparılıb. İsti dalğaları zamanı yarpaqlar kifayət qədər tez soyumadığı üçün məsamələr bağlı qalıb. Bu hal su itkisini azaldıb, amma ağacın böyüməsi üçün lazım olan karbonu toplamasına mane olub. Tropik ağaclarda da görünən bu prosesin sahil sekvoyalarında istilik stresi ilə əlaqəsi ilk dəfə araşdırılıb.

    Kaliforniya və Sakit okeanın şimal-qərbindəki sekvoyaların çoxu son 2 əsrdə salınmış yeni meşələrdə böyüyür. Cavan ağacların inkişaf üçün daha çox karbon qazına ehtiyacı var. Sahil sekvoyaları eyni ölçülü ərazidə dünyadakı digər meşələrdən daha çox karbon saxlaya bilir. Böyümənin zəifləməsi ağacların hündürlüyünün azalmasına səbəb ola bilər. Bundan başqa, budaqlarda yaranan torpaq və qıjı qatları, eləcə də salamandrlarla dəniz quşlarının yaşayış yerləri azala bilər.

    Sahil sekvoyaları ehtiyac duyduğu suyun bir hissəsini Şimali Kaliforniya və Sakit okeanın şimal-qərbindəki dumandan alır. Duman ağacları günəşdən qoruyur, yarpaqları nəmləndirir və meşəni sərin saxlayır. Lakin okeanların istiləşməsi və havanın quruması səbəbindən duman 30%-40% azalıb. Adətən 8-27 °C temperaturda yaşayan bu ağaclar indi həm su çatışmazlığı, həm də uzun sürən istilərlə üzləşir.

    Müşahidələr göstərib ki, istilər keçəndən sonra sekvoyaların yarpaqları fotosintez qabiliyyətini itirməyib. Ancaq yarpaqlar 2 il ərzində yüksək temperatura uyğunlaşmayıb. Payız və qışda havanın soyuması ağacların özünü bərpa etməsinə kömək edir. İsti dalğaları 5 və ya 10 ildən sonra daha güclü və tez-tez baş verərsə, sekvoyaların yenə əvvəlki kimi bərpa olub-olmayacağı hələ bilinmir.