SpaceX-in rekord dəyərinin arxasında hansı risklər dayanır?

    SpaceX şirkəti tarixinin ən böyük IPO-larından birinə hazırlaşır. Şirkətin səhmlərinə investor marağı rekord həddə çatıb və təqdim olunan səhmlərə tələb təklifdən dəfələrlə çoxdur. Buna baxmayaraq, analitiklər hesab edirlər ki, şirkətin yüksək dəyərinin əsas səbəbi hazırkı biznesi deyil, gələcəkdə həyata keçirilməsi planlaşdırılan son dərəcə iddialı layihələrdir. SpaceX-in investorlara təqdim etdiyi əsas vizyonlardan biri Yer orbitində süni intellekt üçün nəhəng məlumat emalı mərkəzləri, kosmik data mərkəzləri yaratmaqdır. Şirkətin fikrincə, kosmosda yerləşən bu infrastrukturlar günəş enerjisindən fasiləsiz istifadə edə, daha böyük hesablama gücü təqdim edə və gələcəyin AI sistemlərini qidalandıra bilər. Bu planın həyata keçməsi üçün isə SpaceX eyni anda üç çox çətin texnoloji problemi həll etməlidir.

    Birinci və ən vacib şərt tam təkrar istifadə oluna bilən Starship raketinin uğurla istismara verilməsidir. Məhz bu raket minlərlə ton avadanlığın aşağı xərclə orbitə daşınmasını mümkün etməlidir. Hazırda isə Starship hələ də sınaq mərhələsindədir və tam etibarlı kommersiya istifadəsinə hazır deyil. İkinci böyük məqsəd ABŞ-də öz çip istehsalı zavodunun yaradılmasıdır. Elon Musk hesab edir ki, gələcəkdə AI məlumat mərkəzləri üçün lazım olan prosessorların istehsalını da SpaceX özü həyata keçirməlidir. Halbuki müasir yarımkeçirici fabriklərinin tikintisi milyardlarla dollar və uzun illər tələb edən ən mürəkkəb sənaye layihələrindən sayılır. Üçüncü çağırış isə AI peyklərinin kütləvi istehsalıdır. Musk-ın açıqlamalarına görə, şirkət gələcəkdə ildə təxminən 6 600-dən çox belə peyk istehsal etməyi hədəfləyir ki, bu da hazırkı Starlink istehsal sürətindən təxminən iki dəfə çoxdur.

    Maliyyə analitikləri isə SpaceX-in bazar dəyərinə daha ehtiyatlı yanaşırlar. Bəzi qiymətləndirmələr şirkətin real dəyərinin IPO zamanı göstərilən rəqəmdən xeyli aşağı olduğunu bildirir. Ekspertlərin fikrincə, investorların ödədiyi əlavə məbləğ əslində SpaceX-in gələcəkdə bu iddialı kosmik AI layihələrini uğurla həyata keçirəcəyinə olan inamın qiymətidir. Hazırda SpaceX-in ən sabit gəlir mənbələri raket buraxılışları və Starlink peyk internet xidməti hesab olunur. Ən böyük qeyri-müəyyənlik isə məhz kosmosda AI məlumat mərkəzləri qurmaq planının nə dərəcədə reallaşa biləcəyidir.