320 km-dən 5 km-ə: Rusiyanın hərbi peyki ABŞ şirkətinin peykinə yaxınlaşıb

    Rusiyanın “Cosmos 2612” hərbi peyki ABŞ şirkətinin “ICEYE-X36” radar peykinə 5 km və ya daha az məsafəyə yaxınlaşıb. Əvvəllər peyklər arasında 320 km-dən çox məsafə vardı. “Cosmos 2612” oktyabrın 16-da manevr edərək aşağı Yer orbitində hədəfə yaxın mövqe tutub. Mütəxəssislər bunu peyk sahibinin razılığı olmadan 2 aktiv aparat arasında baş verən ilk belə yaxınlaşma sayırlar.

    “LeoLabs” bu hərəkətin qəsdən edilən yaxınlaşmaya bənzədiyini və davamlı izlənməli olduğunu açıqlayıb. Peyklər arasında məcburi hüquqi məsafə müəyyən edilməyib. Bununla belə, ölkələr adətən aparatları ən azı 9,7 km aralı saxlayırlar. Buna görə təxminən 5 km məsafə riskli sayılır. Rusiya peykdə hansı avadanlığın olduğunu və manevrin məqsədini açıqlamayıb.

    “ICEYE-X36” sintetik aperturlu radar (SAR), yəni radio dalğaları ilə görüntü yaradan sistemdən yararlanır. Bu radar gecə və buludlu havada da görüntü çəkə bilir. Peyk 2024-cü ilin martında “SpaceX”-in “Falcon 9” raketi ilə buraxılıb və təxminən 545 km yüksəklikdə dövr edir. Aparat Finlandiyada qurulan “ICEYE” şirkətinin ABŞ bölməsi “ICEYE US” adına qeydiyyatdadır. Şirkətin peyk şəbəkəsi 2022-ci ildən Ukraynaya məlumat ötürür, amma “ICEYE-X36”nın bu işdə iştirak edib-etmədiyi bilinmir.

    Rusiya 2026-cı ilin aprelində “Soyuz-2.1b” raketi ilə 6 hərbi peyk buraxıb. Onların əksəriyyəti orbit müstəvisini “ICEYE-X36” ilə uyğunlaşdırmaq üçün 0,8 dərəcə dəyişib. “Cosmos 2609” mayın 26-da radar peykinin 2,5 km yaxınlığından keçib. “Cosmos 2612” də sentyabrın 30-dan oktyabrın 16-dək öz hündürlüyünü, orbit formasını və dövr müddətini hədəfə uyğunlaşdırıb.

    Açıq orbit məlumatlarına əsasən, şənbə gecəsi peyklər arasındakı məsafənin bir neçə yüz metrə, bəlkə də daha aza endiyi hesablanıb. Hər orbit düzəlişi peykin məhdud yanacaq ehtiyatını azaltdığı üçün bu hərəkətlərin təsadüfi olması az ehtimallı görünür. Məqsəd casusluq, gələcək müdaxiləyə hazırlıq və ya Rusiyanın imkanlarını göstərmək ola bilər. Ancaq “ICEYE-X36”da nasazlıq yaransa, bunu birbaşa Rusiya peyki ilə əlaqələndirmək çətin olacaq.

    Qərb rəsmilərinin fikrincə, belə izləmə kəşfiyyat məlumatı toplamaq və qarşı tərəfin reaksiyasını yoxlamaq üçün aparıla bilər. 2020-ci ilin iyulunda “Cosmos 2543” özünə nisbətən saniyədə 186 metr sürətlə hərəkət edən obyekt buraxmışdı. ABŞ və Böyük Britaniya həmin addımı qınamışdı. İndi “Cosmos 2611” və “Cosmos 2613” peyklərinin də “ICEYE-X37”nin orbitinə yaxınlaşdığı görünür. Onların orbit müstəvilərinin noyabrın 6-sı və 15-i kəsişəcəyi gözlənilir.