Şirkətlər yuxu izləyicilərinin beyin qeydləri ilə AI öyrədir

    Yuxunu izləyən taxılan cihazların topladığı beyin dalğaları bəzi şirkətlərin süni intellekt modellərini öyrətmək üçün işlədilir. Araşdırmaya görə, neyrotexnologiya şirkətləri on milyonlarla saat elektroensefaloqrafiya (EEG), yəni beynin elektrik fəallığının qeydini toplayıblar. Bu məlumatlarla beyin fəaliyyətini öyrənən təməl modellər hazırlanır. Ancaq bəzi şirkətlər məlumatların belə işlədiləcəyini əvvəlcə məxfilik qaydalarında açıq yazmayıblar.

    Kanadanın “Interaxon” şirkətinin “Muse” adlı yuxu və meditasiya başlığı insan yatarkən beynin elektrik fəallığını və bədənin digər göstəricilərini ölçür. Toplanan məlumatlar yuxunun keyfiyyətini və zamanla necə dəyişdiyini göstərən hesabata çevrilir. Şirkət təxminən 50 000 saat EEG qeydi ilə süni intellekt modeli də hazırlayıb. “Interaxon” deyir ki, ad, elektron poçt və ünvan kimi şəxsi məlumatlar əvvəlcədən silinir.

    “Interaxon”un əvvəlki məxfilik qaydalarında beyin qeydlərinin təməl modelləri öyrətmək üçün işlədilə biləcəyi açıq yazılmamışdı. Şirkət daha sonra sənədi yeniləyib və istifadəçilərə bu barədə aydın məlumat verilməli olduğunu qəbul edib. Ancaq əvvəlcədən işlənmiş qeydlər üçün bu dəyişiklik gecikib. Buna görə şirkət hüquqi iddialarla üzləşə bilər. “Emotiv” də bahalı EEG cihazlarından toplanan istifadəçi qeydləri ilə “Large Brain” modelini öyrədir.

    Suallardan sonra “Emotiv” məxfilik qaydalarını yeniləyib. Şirkətin açıqlamasına görə, kimə aid olduğunu göstərməyən sinir məlumatları yalnız istifadəçinin razılığı ilə model təlimində işlədilir. Araşdırılan şirkətlərin 67%-dən çoxu biznes başqa sahibə keçdikdə məlumatların razılıq alınmadan ötürülməsinə icazə verir. Kolorado və Kaliforniya sinir məlumatlarını istehlakçı məxfiliyi qanunlarına daxil edib. Digər ştatların çoxunda belə qoruma yoxdur.

    Bu təməl modellər dil modellərindən fərqli olaraq mətnlə deyil, beynin elektrik fəallığına aid qeydlərlə öyrədilir. Sistem təkrarlanan nümunələri taparaq müxtəlif beyin vəziyyətlərini tanımağı öyrənir və tədqiqatlarda köməkçi rol oynayır. “Piramidal” və “Cleveland Clinic” 4 milyon saatdan çox EEG məlumatı ilə model hazırlayıb. Klinik qeydlərlə əlavə öyrədilən sistem sınaq zamanı 10 tutmanın 9-unu düzgün müəyyən edib.

    Bununla belə, adi istifadəçilər üçün hazırlanan başlıqlar düşüncələri oxuya bilmir. Taxılan EEG cihazlarında adətən 1 - 6 elektrod olur. Daha əhatəli qeydlər aparan klinik sistemlərdə bu say 19 - 25 arasındadır. Fevralda bir mühəndis ağıllı yuxu maskasının “Android” tətbiqində fərqli cihazlar üçün ortaq görünən giriş məlumatları tapıb. Bu təhlükəsizlik boşluğu ilə başqa istifadəçilərin EEG qeydlərinə çıxmağın olduğu üzə çıxıb.

    Sinir məlumatları daha böyük layihələr üçün də toplanır. “Coundit” minlərlə pasiyentdən 10 000 saatlıq beyin fəaliyyəti, nitq və mətn məlumatı toplayır. Şirkət bu məlumatlarla beyin siqnallarını dilə çevirən süni intellekt hazırlamaq istəyir. “Meta”nın bədənə müdaxilə etmədən işləyən “BrainQwerty” sistemi beyin fəaliyyətini klaviatura girişinə çevirir. Sistemin 2-ci nəslində orta söz dəqiqliyi əvvəlki 40%-dən 61%-ə yüksəlib. Buna baxmayaraq, texnologiya hələ gündəlik istifadəyə hazır deyil.