ABŞ DeepSeek və 5 şirkəti rəqib AI modellərini təqlid etməkdə suçlayır

    ABŞ-nin Milli Təhlükəsizlik Agentliyi (NSA), Kibertəhlükəsizlik və İnfrastruktur Təhlükəsizliyi Agentliyi (CISA) və Federal Təhqiqat Bürosu (FBI) Çinin süni intellekt (AI) şirkətləri ilə bağlı birgə kibertəhlükəsizlik xəbərdarlığı yayıb. Qurumlar “DeepSeek”, “Moonshot AI”, “Alibaba”, “MiniMax”, “StepFun” və “Z.AI” şirkətlərini sənaye miqyasında bilik distilləsi kampaniyaları aparmaqda ittiham edir. İddiaya görə, bu şirkətlər ABŞ modellərinin imkanlarını böyük həcmdə öyrənərək öz modellərində təkrarlamağa çalışıblar.

    Bilik distilləsi böyük və əvvəlcədən öyrədilmiş modelin cavablarından daha kiçik model hazırlamaq üçün istifadə olunan üsuldur. Süni intellekt sahəsində bu yanaşma modellərin ölçüsünü azaltmaq və onların biliklərini başqa modelə ötürmək üçün qanuni və faydalı üsul sayılır. ABŞ qurumları isə Çin şirkətlərinin rəqib modellərə çoxsaylı xüsusi sorğular göndərərək onların cavablarını topladığını bildirir. Xəbərdarlıqda bu fəaliyyət aqressiv, məqsədli və zərərli kampaniya kimi qiymətləndirilir.

    Birgə sənəddə iddia olunur ki, həmin şirkətlər ən azı 2024-cü ilin sonlarından milyonlarla sorğu və məlumat mübadiləsi vasitəsilə milyardlarla token əldə edib. Token modelin mətni emal edərkən ayırdığı kiçik söz və ya simvol hissəsidir. Sorğuların “Anthropic”in “Claude”, “OpenAI”ın “GPT”, “Google”un “Gemini” və “xAI”ın “Grok” modellərinə yönəldildiyi bildirilir. Qurumlar kampaniyanın Çin hökumətinin məlumatı daxilində aparılmış ola biləcəyini də ehtimal edir.

    Xəbərdarlığa əsasən, “DeepSeek” “R1” modelini hazırlayarkən müxtəlif “Claude”, “Gemini”, “GPT” və “Grok” modellərindən əldə olunan məlumatlardan yararlanıb. “V3” modeli də araşdırılan sistemlər sırasındadır. Açıq mənbəli və məntiqi tapşırıqları yerinə yetirən “R1” 2025-ci ilin əvvəlində təqdim olunmuşdu. “Moonshot AI”ın “Kimi K3” modeli üçün “Claude Fable”dan böyük həcmdə məlumat, “Kimi K2” üçün isə “GPT-4o”nun cavablarını topladığı iddia edilir. “Fable” yalnız “Project Glasswing” iştirakçılarına açıq olan “Mythos” kibertəhlükəsizlik modelinin bəzi imkanlarını ictimaiyyətə çatdırmaq üçün yaradılıb.

    Araşdırılan Çin sistemləri arasında “MiniMax M2” də yer alır. İstifadə olunduğu iddia edilən ABŞ modellərinin siyahısına “GPT-4”, “Claude 3.7”, “Gemini 2.5 Flash Preview”, “Claude Fable 5” və “GPT-5” daxildir. Bildirilir ki, şirkətlər məhdudiyyətləri aşmaq üçün çoxsaylı hesablardan, müxtəlif API girişlərindən, bulud xidmətlərindən, vasitəçi AI platformalarından və proksi xidmətlərindən yararlanıblar. Onların məlumat ötürmək üçün aralıq məntəqələrdən və tərtibatçılar arasında paylaşılan premium abunəliklərdən istifadə etdiyi də iddia olunur.

    ABŞ qurumları AI şirkətlərinə qeyri-adi sorğuları, şübhəli hesabları, şəbəkələri və istifadə davranışlarını birlikdə izləməyi tövsiyə edir. Yeni hesabların qısa müddətdə ən yüksək istifadə həddinə çatması, abunəlik səviyyəsi ilə faktiki istifadə arasındakı fərq və şirkət hesablarından gələn məlumat axını ayrıca yoxlanmalıdır. Şübhəli distillə hallarında modellərin cavablarını məqsədli şəkildə dəyişmək də təklif edilir. Model hazırlayan şirkətlər, bulud platformaları və API vasitəçiləri öz aralarında məlumat paylaşmalıdır. Dövlət qurumları, özəl sektor və müttəfiqlər arasında koordinasiyanın gücləndirilməsi də tövsiyələr sırasındadır.

    Bu ittihamlar əvvəlki mübahisələrin davamıdır. “DeepSeek” 2025-ci ilin əvvəlində ən populyar pulsuz “iPhone” tətbiqinə çevrildikdən az sonra “OpenAI” və “Microsoft” şübhəli hesabları blokladıqlarını açıqlamışdı. “DeepSeek” araşdırılan şirkətlərdən biri idi. “Anthropic” 2026-cı ildə “DeepSeek”, “Moonshot AI” və “MiniMax”ı genişmiqyaslı bilik distilləsində ittiham etmişdi. Elon Musk isə “OpenAI” ilə məhkəmə çəkişməsi çərçivəsində dindirilərkən “xAI” modellərinin təlimində “OpenAI”ın cavablarından istifadə olunduğunu etiraf edib.