ABŞ-də AI məlumat mərkəzləri şəbəkə xərclərini ödəyə bilər

    ABŞ Nümayəndələr Palatası sentyabrın 16-da süni intellekt (AI) məlumat mərkəzlərinin elektrik şəbəkəsinə yaratdığı əlavə xərclərlə bağlı H.R. 9340 qanun layihəsini qəbul edib. “İstehlakçı tariflərinin qorunması qanunu” adlanan sənəd 417 səs lehinə, 3 səs əleyhinə olmaqla böyük çoxluqla təsdiqlənib. Layihə 100 meqavat və daha çox gücə malik məlumat mərkəzlərindən ehtiyac duyduqları şəbəkə yeniliklərini öz hesabına ödəməyi tələb edir.

    Layihəyə görə, məlumat mərkəzləri əlavə elektrik istehsalı, ötürücü xətlərin çəkilməsi və paylayıcı şəbəkənin yenilənməsi xərclərini tam ödəməlidir. Operator layihədən imtina etsə və ya şəbəkədən enerji almağı dayandırsa da, bu öhdəlik qüvvədə qalacaq. Məqsəd həmin xərclərin əhali və kiçik bizneslərin elektrik ödənişlərinə əlavə olunmasının qarşısını almaqdır.

    Layihə 1978-ci ildə qəbul edilmiş Kommunal Xidmətlərin Tənzimlənməsi Siyasəti Qanununu dəyişir. Hər ştatın tənzimləyici qurumu və müstəqil elektrik şirkətləri bu qaydanı qəbul edib-etməyəcəklərinə 2 il ərzində qərar verməlidir. Federal standart bütün ştatlarda avtomatik tətbiq edilməyəcək. Sənəd qanuna çevrilmək üçün əvvəlcə Senatdan keçməli, daha sonra prezidentin imzası üçün Ağ Evə göndərilməlidir.

    Təklif Ağ Evin daha əvvəl elan etdiyi İstehlakçı tariflərinin qorunması öhdəliyindən sonra hazırlanıb. Prezident Donald Tramp iri AI şirkətlərindən ehtiyac duyduqları əlavə elektrik enerjisinin xərcini özlərinin ödəməsini istəyib. Həmin öhdəlik könüllü idi. Yeni layihə qəbul olunarsa, bu ödəniş hüquqi tələbə çevriləcək. Addım AI məlumat mərkəzlərinin yüksək enerji tələbatı fonunda əhali və kiçik bizneslərin elektrik xərclərinin artmasından sonra atılıb.

    Oreqon 2025-ci ildə qəbul etdiyi “POWER Act” ilə daha sərt qayda tətbiq edib. Ştatda 20 meqavatdan çox enerji işlədən layihələr şəbəkə xərclərindəki payını ödəməlidir. Bundan sonra məlumat mərkəzlərinin elektrik ödənişləri 30% artıb, əhalinin enerji xərcləri 1,3% azalıb. Virciniya da 2026-cı ilin iyulunda məlumat mərkəzlərindən lazım olan bütün ötürücü infrastrukturu maliyyələşdirməyi tələb edib.

    İstehlakçı hüquqlarını müdafiə edən “Public Citizen” təşkilatına görə, layihə kifayət qədər geniş deyil. Təşkilat hesab edir ki, sənəd ştatlara elektrik tariflərini qorumaq məsələsini araşdırmağa şərait yaradır, amma məlumat mərkəzlərinin istehlakçılara və yerli icmalara digər təsirlərini həll etmir. Ştatlara qərar üçün 2 il vaxt verilməsi bəzi müvəqqəti tikinti qadağalarının yeni qaydalar qəbul edilməzdən əvvəl bitməsinə də səbəb ola bilər.