NASA köhnə kosmik teleskopu xilas etmək üçün 30 milyon dollarlıq əməliyyata başlayır

    NASA 2004-cü ildən fəaliyyət göstərən və kainatın ən güclü partlayışlarını müşahidə edən Swift kosmik teleskopunu xilas etmək üçün qeyri-adi bir missiyaya hazırlaşır. Agentlik teleskopun orbitini yüksəltmək məqsədilə ABŞ-nin Katalyst Space Technologies şirkəti ilə təxminən 30 milyon dollarlıq müqavilə imzalayıb.

    Swift hazırda Yer səthindən təxminən 360 kilometr yüksəklikdə orbitdə hərəkət edir. Lakin Günəşdə müşahidə olunan yüksək aktivlik Yer atmosferinin genişlənməsinə səbəb olub və bu da teleskopun orbitini gözləniləndən daha sürətlə aşağı çəkir. NASA bildirir ki, teleskopun hündürlüyü 300 kilometrdən aşağı düşərsə, onu xilas etmək demək olar ki, mümkünsüz olacaq. Bu səbəbdən NASA artıq Swift-in elmi cihazlarını söndürüb və fevral ayından etibarən müşahidələri dayandırıb. Əgər müdaxilə edilməsə, teleskop yaxın aylarda atmosferə daxil olaraq yanacaq.

    Xilasetmə əməliyyatını Katalyst şirkətinin hazırladığı "Link" adlı robot kosmik aparatı həyata keçirəcək. Kiçik soyuducu ölçüsündə olan aparat üç robot qolu vasitəsilə Swift teleskopunu tutaraq onun orbitini təxminən 600 kilometrə qədər qaldırmalıdır.  Missiyanın ən çətin tərəfi isə Swift-in heç vaxt servis və ya təmir üçün nəzərdə tutulmamasıdır. Teleskopun nə xüsusi bir qoşulma nöqtəsi, nə də onu tutmaq üçün nəzərdə tutulmuş hissələri var. Buna görə də robot aparat tamamilə avtonom şəkildə işləyəcək.

    NASA hesab edir ki, "Link" teleskopa çatmaq üçün təxminən bir ay, onun orbitini yüksəltmək üçün isə daha iki aya yaxın vaxt sərf edəcək. Əməliyyat uğurlu alınarsa, Swift sentyabr ayında yenidən elmi fəaliyyətə qayıda bilər. Bu missiya təkcə bir teleskopun xilas edilməsi deyil, həm də gələcək kosmik xidmət sənayesi üçün mühüm sınaq hesab olunur. Uğurlu nəticə əldə edilərsə, gələcəkdə köhnə peyklərin təmiri, yanacaqla təmin edilməsi və xidmət müddətinin uzadılması daha geniş tətbiq oluna bilər.