Google, Meta və TikTok uşaqların sosial media qanununa qarşı iddia qaldırdı

    “Google”, “Meta” və “TikTok” Kaliforniyada uşaqların sosial mediadan asılılığını azaltmağa yönələn AB 1709 qanununun dayandırılması üçün ayrı-ayrılıqda məhkəməyə müraciət edib. İddialar ştatın baş prokuroru Rob Bontaya qarşı qaldırılıb. Qubernator Gavin Newsom qanunu bu ilin sentyabrında imzalayıb. Qaydalar 2027-ci il yanvarın 1-dən işləməyə başlamalıdır.

    Qanun sosial media platformalarının 16 yaşdan kiçik istifadəçilərə asılılıq yarada biləcək funksiyalar göstərməsini qadağan edir. Bunlara videoların avtomatik başlaması, səhifəni dayanmadan aşağı sürüşdürmək və istifadəçiyə uyğun seçilən məzmun lenti daxildir. Platformalar bu funksiyaları uşaqlar üçün söndürməlidir. Bunu edə bilməsələr, həmin hesabları silməlidirlər. Qayda pozularsa, hər istifadəçi üçün 50 000 dollar (təxminən 85 000 manat) cərimə kəsilə bilər.

    Şirkətlərə görə, AB 1709 ABŞ Konstitusiyasının qoruduğu söz azadlığını pozur. Onlar platformaları istifadəçilərin paylaşdığı məzmuna görə məsuliyyətdən qoruyan “Section 230” qaydasına da istinad edirlər. “Meta” hesab edir ki, ştat məzmunun istifadəçiyə necə göstəriləcəyi ilə bağlı şirkətin qərarlarına qarışır. Platformalar qanunun valideyn nəzarəti ilə verilən qərarları da məhdudlaşdıracağını deyirlər.

    “Google”un açıqlamasına görə, “YouTube”da avtomatik oynatma yetkinlik yaşına çatmayanlar üçün standart olaraq söndürülüb. Valideynlər uşaqların “Shorts” videolarına girişini də tam bağlaya bilirlər. Şirkət deyir ki, fərdi tövsiyələr uşaqlara yaşlarına və maraqlarına uyğun faydalı videolar tapmağa kömək edir. “TikTok” isə qanunu istifadəçinin seçiminə uyğun məzmun göstərilməsinə qarşı Konstitusiyaya zidd məhdudiyyət sayır.

    Kaliforniya rəsmiləri məhkəmə sənədlərini araşdırdıqlarını və uşaqları internetdə qoruyan qanunu müdafiə edəcəklərini açıqlayıblar. Elektron Sərhəd Fondu hesab edir ki, yaş yoxlaması bütün istifadəçilər haqqında daha çox məlumat toplanmasına səbəb ola bilər. Təşkilata görə, bu, böyüklərin məxfiliyinə və internetdə anonim qalmasına da zərər vura bilər. Qanunu tənqid edənlər sosial medianın gənclərin ictimai fəallığında mühüm rol oynadığını da xatırladırlar.

    “Meta” uşaqların təhlükəsizliyi və sosial media asılılığı ilə bağlı başqa bir işi razılaşma ilə bağlayıb, amma günahını qəbul etməyib. Razılaşmanın məbləği barədə məlumatlar fərqlidir. Bəzi mənbələrdə 18 milyard dollara qədər (təxminən 30,6 milyard manat), digərlərində 17 milyard dollar (təxminən 28,9 milyard manat) göstərilir. Şirkət “Instagram” və “Facebook”da gündəlik istifadəni 2 saatla məhdudlaşdırmağa razılaşıb. Razılaşmaya gecə və dərs vaxtı girişi bağlamaq, eləcə də avtomatik oynatmanı söndürmək seçimi də daxildir.

    “Google”, “Meta” və “TikTok” uşaqlarda asılılıq və psixoloji problemlər yaratdıqları iddiası ilə minlərlə başqa məhkəmə işi ilə də üzləşirlər. Avstraliya 2025-ci ilin dekabrında 16 yaşdan kiçiklərin sosial mediadan istifadəsini tam qadağan edən ilk ölkə olub. Fransa da oxşar qanun qəbul edib, lakin ölkənin ali məhkəməsi söz azadlığı ilə bağlı narahatlıqlara görə onu ləğv edib. Kaliforniyada qaldırılan yeni iddialara baxılması hələ ilkin mərhələdədir.