ABŞ məhkəməsi Claude AI modelinin hərbi sistemlərdən çıxarılmasına yol açdı

    ABŞ-də federal apellyasiya məhkəməsi sentyabrın 25-də Pentaqonun “Anthropic”i təchizat zənciri üçün risk sayan qərarını qüvvədə saxlayıb. Qərar 2 səsə qarşı 1 səslə qəbul edilib. Beləliklə, “Claude”un hərbi qurumların və federal podratçıların sistemlərindən çıxarılması davam edə bilər. Hakimlərin çoxu bu süni intellekt modelinin istifadəsini milli təhlükəsizlik riski sayıb.

    Pentaqon “Anthropic”ə qarşı 2 ayrı hüquqi əsasa söykənib. Şirkət onların hər birinə fərqli məhkəmələrdə etiraz edib. San-Fransiskodakı federal hakim əsaslardan 1-ni martda qanunsuz sayıb və həmin qərar ötən ay da qüvvədə qalıb. Vaşinqtondakı məhkəmə isə Pentaqonun digər qərarını ləğv etməyib. “Anthropic” işi daha geniş hakimlər heyətinə və ya ABŞ Ali Məhkəməsinə çıxara bilər.

    Mübahisə “Anthropic”in “Claude” üçün qoyduğu istifadə məhdudiyyətlərinə görə yaranıb. Şirkət modelin tam avtonom silahlarda və ölkə daxilində insanları izləmək üçün işlədilməsinə razı deyildi. Məhkəmə qərarını “Anthropic”in Pentaqon üçün vacib olan müqavilə şərtini qəbul etməməsi ilə əsaslandırıb. Hakimlər şirkətin söz azadlığının və qanuni prosedur hüquqlarının pozulduğuna dair iddialarını da rədd ediblər.

    Tərəflər 2025-ci ilin iyulunda 200 milyon dollarlıq müqavilə bağlamışdı (təxminən 340 milyon manat). Razılaşmanın məqsədi ABŞ-nin milli təhlükəsizliyi üçün qabaqcıl süni intellekt imkanlarını sınaqdan keçirmək idi. 2026-cı ilin fevralında yayılan məlumatlarda “Claude”un Venesuela prezidenti Nikolas Maduronun saxlanılması əməliyyatında işlədildiyi iddia olunmuşdu. Bundan sonra tərəflər arasında modelin hansı məqsədlərlə işlədilə biləcəyi ilə bağlı fikir ayrılığı daha da kəskinləşib.

    Donald Trump fevralda bütün federal qurumlara “Anthropic” texnologiyalarından istifadəni dayandırmağı tapşırmışdı. İyunda şirkət federal qurumların həmin dövrdəki ən güclü modellərinə çıxışını bağlamalı olmuşdu. Pentaqon “Claude”u “Grok”, “Gemini” və “GPT” kimi alternativlərlə necə əvəzlədiyi barədə ətraflı məlumat açıqlamayıb. “Google” və “OpenAI” əməkdaşlarının bəziləri hərbi əməkdaşlığa etiraz etsələr də, şirkətlər razılaşmalardan geri çəkilməyiblər.

    Pentaqonun qərarlarından sonra “Anthropic” bəzi müştərilərin federal hökumətlə münasibətlərə görə ehtiyat etdiyini və şirkətin gəlir imkanlarını itirdiyini açıqlamışdı. Maliyyə təsiri ilə bağlı daha sonra heç bir rəqəm paylaşılmayıb. Bununla yanaşı, şirkət son aylarda satışlarının artdığını deyir. “Anthropic” 2026-cı ilin sonunadək mümkün IPO-ya, yəni səhmlərinin ilk dəfə açıq satışa çıxarılmasına hazırlaşır. Məhkəmə çəkişmələri isə illərlə davam edə bilər.