Scaleout-un avtonom dronu 320 saniyədən az vaxtda hədəfi özü seçib vurdu

    İsveçin “Scaleout Systems” startapı hədəfi özü seçib vura bilən avtonom dronu göstərib. Sınaq “BAE Systems Bofors” şirkətinin “Winter Demo 2026” tədbirində, “Affordable Loitering Modular Ammunition” proqramı çərçivəsində keçirilib. Dron ərazidəki mümkün hədəfləri taparaq yerlərini müəyyən edib. Daha sonra zirehli mühəndis maşınını əsas hədəf seçib, ona yaxınlaşaraq partlayıcı buraxıb.

    Sistem düyməyə basıldıqdan sonra insan müdaxiləsi olmadan işləyib. Pilot sınağa yalnız təhlükə yaranarsa idarəni ələ almaq üçün ehtiyat operator kimi qatılıb. Dron insanın əvvəlcədən qoyduğu qaydalarla 200 saniyəyə yaxın kəşfiyyat aparıb, tam missiya 320 saniyədən az çəkib. Xarici rabitəyə ehtiyac duymadığı üçün sistem radio siqnallarının pozulduğu şəraitdə də işləyə bilər.

    Dronun işi “Scaleout Edge” və “Tactical Computer Vision Network” sistemlərinə əsaslanıb. Burada federativ öyrənmə üsulundan yararlanılır. Yəni hər cihaz süni intellekt modelini özündə toplanan məlumatlarla yeniləyir, şəbəkəyə isə yalnız dəyişiklikləri göndərir. “Scaleout Systems”in məlumatına görə, görüntülər iri və ən yeni süni intellekt modellərinə ehtiyac qalmadan birbaşa dronda işlənir. Beləliklə, dron xarici serverə qoşulmadan axtarış apara, hədəfləri sıralaya və zərbə qərarı verə bilir.

    Fevralda İsveçin Karlskoga şəhərində ayrıca sınaq keçirilib. Həmin vaxt havanın temperaturu mənfi 18°C olub. “Airolit S1” dronunda obyektləri tanıyan “YOLOv8 Nano” modeli və məlumatları emal edən “Nvidia Jetson Orin Nano” platforması işlədilib. Sistem təxminən 20 m/s sürətdə saniyədə 30 kadrı emal edib. Gecikmə təxminən 30 millisaniyə olub. Dron ayrıca dərinlik sensoru olmadan, kamera görüntüsünə və obyektin məlum ölçüsünə əsaslanaraq məsafəni hesablayıb.

    30 iyunda açıqlanan başqa bir sınaqda bulud əsaslı idarəetmə sisteminə qoşulmuş 2 yerüstü qovşaq işlədilib. Hava bazasındakı “ALPHA” sabit bağlantı ilə işləyib. Uppsala laboratoriyasındakı “BRAVO” qovşağının rabitəsi əvvəlcə zəiflədilib, daha sonra tam kəsilib. Buna baxmayaraq, “BRAVO” obyektləri tanımağa və öyrənməyə davam edib. Rabitə bərpa olunandan sonra yadda saxlanmış xəbərdarlıqlar, model yeniləmələri və texniki məlumatlar sistemə göndərilib.

    “FEDAIR” adlı layihə NATO-nun “DIANA” sürətləndirmə proqramına daxildir. Layihənin hazırlanması, təlim və sınaqlar üçün 100 000 avro (təxminən 195 280 manat) ayrılıb. Ancaq NATO hələ sistemlə bağlı rəsmi satınalma sifarişi verməyib və onun real döyüşdə işlədilməsi barədə məlumat yoxdur. BMT ekspertləri ölümcül avtonom silahlarda son qərarın və nəzarətin insanda qalmasını vacib sayırlar. Bu tövsiyələr noyabrda Cenevrədə müzakirə olunacaq.