Meta məxfilik işində 25 milyard dollar ödəməyə məhkum edildi

    ABŞ-nin Nyu-Meksiko ştatında hakim Francis J. Mathew “Meta” şirkətinin 25 milyard dollar (təxminən 42,5 milyard manat) ödəməsinə qərar verib. İş “Facebook” istifadəçilərinin məlumatlarının məxfiliyi ilə bağlı aldadılmasından açılıb. Qərar təxminən 10 il əvvəl baş verən hadisələrə əsaslanır. “Meta” hökmdən apellyasiya şikayəti verəcəyini açıqlayıb.

    İş üzrə məhkəmə 2 həftə davam edib. Münsiflər heyəti ötən ay ştatın istehlakçıları qoruyan qanunu üzrə 43 milyon pozuntu müəyyən edib. Hər pozuntuya görə ən yüksək cərimə 5000 dollar (8500 manat) ola bilər. Prokurorlar ümumilikdə 215 milyard dollar (təxminən 365,5 milyard manat) tələb etmişdilər. “Meta”nın vəkilləri məbləğin 3,4 milyard dollar (təxminən 5,78 milyard manat) olmasını istəyirdilər.

    Nyu-Meksiko ştatının iddiası 2021-ci ildə qaldırılıb. İşin əsasında 2018-ci ildə üzə çıxan “Cambridge Analytica” qalmaqalı dayanır. Britaniya şirkəti “Facebook” testlərindən təxminən 87 milyon istifadəçinin məlumatını toplamışdı. Bu məlumatlar Donald Trumpın 2016-cı il seçki kampaniyasında potensial seçiciləri hədəfə almaq üçün işlədilmişdi. İddiaya görə, “Facebook” məxfilik, yanlış məlumatlar və nifrət nitqinin məhdudlaşdırılması barədə də insanları aldadıb.

    Münsiflər “Facebook” rəhbərlərinin açıqlamalarını da aldadıcı sayıb. Bunların arasında “Meta”nın rəhbəri Mark Zuckerberg və “Facebook”un keçmiş əməliyyat direktoru Sheryl Sandbergin mesajları var. Hakimin sözlərinə görə, əməkdaşlar və rəhbərlər problemləri bilsələr də, platforma istifadəçilərin öz məlumatlarına nəzarət edə biləcəyi barədə əvvəlki vədlərini təkrarlayıb. Pozuntuların çoxluğu, uzun müddət davam etməsi və sistemli olması böyük cəriməyə əsas verib.

    “Meta”nın hüquq məsələləri üzrə rəhbəri C.J. Mahoney deyib ki, qərar şirkətin Nyu-Meksikoda işləməsini demək olar qeyri-mümkün edir. Şirkət iddianın internetdə deyilənlərə yeni qaydalar qoymaq məqsədi daşıdığını düşünür. Mahoney apellyasiya zamanı qərarın dəyişəcəyinə əmin olduqlarını deyib. Məhkəmə prosesi davam edərkən şirkətin platformaları işləməyə davam edəcək.

    2019-cu ildə Federal Ticarət Komissiyası istifadəçilərin məxfiliyini pozduğuna görə “Facebook”u 5 milyard dollar (təxminən 8,5 milyard manat) cərimələmişdi. 2026-cı ilin avqustunda “Meta” asılılıq yaratdığı iddia olunan platformalarla bağlı ştatlarla razılaşmışdı. Razılaşmanın məbləği təxminən 17-18 milyard dollar (28,9-30,6 milyard manat) olub. Nyu-Meksiko və Florida “Cambridge Analytica” işinə görə məsuliyyəti aradan qaldırmamaq üçün razılaşmaya qoşulmayıb.

    Həmin ay Nyu-Meksikoda başqa bir hakim gənclərin psixi sağlamlığı və məlumat məxfiliyi ilə bağlı işdə “Meta”nın 1 milyard dollara yaxın (təxminən 1,7 milyard manat) ödəməsinə qərar verib. Ştatın istehlakçı hüquqları ilə bağlı qazandığı məhkəmə işlərindən gələn pullar məktəblərə ayrılır. Baş prokuror Raul Torrezə görə, son qərardan əldə ediləcək vəsait növbəti 100 il ərzində məktəb tikintisini maliyyələşdirə bilər. Ancaq “Meta”nın sonda nə qədər ödəyəcəyi apellyasiyanın nəticəsindən asılıdır.