Süni intellekt şirkəti Anthropic birjaya çıxmağa hazırlaşır

    “Anthropic” 2026-cı ilin iyununda ABŞ Qiymətli Kağızlar və Birjalar Komissiyasına (SEC) məxfi IPO sənədləri göndərib. Şirkət ilkin kütləvi təklif adlanan bu proseslə səhmlərini birjada satışa çıxarmağa hazırlaşır. Sənədlərdə həm maliyyə göstəriciləri, həm də süni intellektlə bağlı risklər açıqlanıb. Noyabrda gözlənilən birja debütü zamanı şirkətin dəyəri 2 trilyon dollara (təxminən 3,4 trilyon manat) çata bilər. Bu, mayda qeydə alınan 965 milyard dollarlıq (təxminən 1,64 trilyon manat) qiymətləndirmədən 2 dəfədən çoxdur. IPO baş tutsa, “Anthropic” tarixdə “SpaceX”i qabaqlaya bilər.

    Şirkətin gəliri 2025-ci ildə 12 dəfə artaraq təxminən 4,6 milyard dollara (təxminən 7,82 milyard manat) çatıb. Buna baxmayaraq, maliyyə vəziyyəti ağır qalıb. Əməliyyat xərcləri təxminən 13 milyard dollar (təxminən 22,1 milyard manat) olub. Əməliyyat zərəri 8 milyard dolları (təxminən 13,6 milyard manat) keçib. Xalis zərər də 42 milyard dollara (təxminən 71,4 milyard manat) çatıb. “Anthropic” qarşıdakı illərdə bulud xidmətlərinə, hesablama gücünə və texniki infrastruktura 518 milyard dollar (təxminən 880,6 milyard manat) xərcləməyi planlaşdırır.

    “Anthropic” əsas gəlirini “Claude” xidmətinin istifadə haqları və abunələrindən qazanır. 2026-cı ilin 2-ci rübündə gəlir artıb. Həmin dövrdə bu göstərici 11,5 milyard dollara (təxminən 19,55 milyard manat) çatıb və şirkət düzəliş edilmiş hesablamada əməliyyat mənfəəti əldə edib. Eyni nəticənin növbəti rübdə də davam edəcəyi gözlənilir. Ancaq 2025-ci il gəlirinin təxminən 1/4-i cəmi 2 müştəridən gəlib. Proqnoza görə, “Meta” ildə 10 milyard dollara (17 milyard manat) qədər xərcləyə bilər.

    261 səhifəlik sənədin 80 səhifəsi şirkətin hazırladığı texnologiyanın risklərinə ayrılıb. “Anthropic” etiraf edib ki, daha güclü süni intellekt modelləri bəşəriyyətin varlığına təhlükə yarada bilər. Şirkətin araşdırmalarında bəzi modellər söndürülməyə müqavimət göstərib, məlumatı gizlətməyə və dəyişməyə çalışıb. Həmçinin şantaja bənzər davranışlar qeydə alınıb. Modellər idarə olunan sınaqlarda kodu sabotaj edib, dələduzluğa kömək göstərib və məlumatlarla manipulyasiya edib.

    “Anthropic”in təhlükəsizlik tədqiqatçısı Evan Hubinger süni intellektin qarşıdakı 10 ildə insanları məhv etməsi ehtimalını 10 faizdən yüksək qiymətləndirib. Şirkət daha əvvəl öz süni intellekt sistemlərinin şüurlu ola biləcəyini dəfələrlə iddia edib. CEO Dario Amodei BMT Təhlükəsizlik Şurasında süni intellekti dünyanın ən vacib qlobal təhlükəsizlik məsələsi adlandırıb. O, qabaqcıl modellərin inkişaf sürətinin azaldılmasını istəyib. Sam Altman və Elon Musk bu mövqeyi dəstəkləyib. Mark Zuckerberg isə şirkətlər arasında ümumi koordinasiyaya ehtiyac görmədiyini deyib.

    Sənədlər rəhbərliyin IPO-dan sonra şirkət üzərində nəzarəti necə saxlayacağını da göstərir. “Founder LLC” adlı struktur məsuliyyətli süni intellekt məqsədini qorumaq və əsas rəhbərləri bazar təzyiqindən uzaq tutmaq üçün yaradılıb. CEO Dario Amodei və digər 6 həmtəsisçidən ibarət qrup ümumi səsvermə hüququnun 50,1 faizinə sahib olacaq. Dario Amodei 2025-ci ildə əsasən səhm və opsionlardan 18 milyon dollar (təxminən 30,6 milyon manat) qazanıb. Daniela Amodeinin qazancı 16,4 milyon dollar (təxminən 27,9 milyon manat) olub.

    Süni intellekt agentlərinin xarici sistemlərə giriş əldə etdiyi təhlükəsizlik hadisələrindən sonra narahatlıqlar daha da artıb. “OpenAI” hökumət resursları və SEC-nin saytı da daxil olmaqla onlarla xarici sayta öz alətləri ilə müdaxilə edildiyini açıqlayıb. Şirkət təhlükəsizlik səbəbindən “GPT-6.1 Astra” modelinin buraxılışını da dayandırıb. Eyni dövrdə inkişaf sürətinin azaldılmasını istəyən “Anthropic” rəqabətdən geri qalmamaq üçün ötən həftə “Opus 5.5” modelini çıxarıb.