Arktika soyuğunu saxlayan qütb burulğanı rekord dərəcədə erkən zəifləyib

    Arktikanın ən sərt soyuğunu şimalda saxlayan qütb burulğanı bu mövsüm üçün qeyri-adi dərəcədə erkən zəifləyib. Tarixi müşahidələr başlayandan bəri belə erkən hadisə qeydə alınmayıb. Dəyişiklik yaxın həftələrdə Böyük Britaniyadan ABŞ-yə qədər hava şəraitini qeyri-sabit edə bilər. Ancaq soyuğun hansı bölgələrə çatacağı hələ bilinmir.

    Qütb burulğanı Arktika dairəsi ətrafında əsən güclü yüksəklik küləkləridir. Bu küləklər adətən sərt soyuğu Şimal qütbünün yaxınlığında saxlayır. Küləklər zəifləyəndə və ya istiqamətini dəyişəndə Arktikanın soyuq havası daha cənub bölgələrinə yayıla bilir. Nəticədə bəzi yerlərdə şaxta qısa, bəzilərində isə uzun müddət davam edir.

    Bəzən burulğan kiçik hissələrə parçalanır. Belə halda soyuq hava eyni ərazidə günlərlə, hətta həftələrlə qala bilir. 2015-ci ilin əvvəlində oxşar hadisə ABŞ-nin şərqində həftələrlə davam edən şaxtaya səbəb olmuşdu. Çikaqoda təxminən 140 ilin ən soyuq fevralı yaşanmış, Kentukki ştatının Leksinqton şəhərində temperatur mənfi 28°C-yə enmişdi.

    Son məlumatlara görə, burulğanın hərəkət istiqaməti çərşənbə axşamı dəyişib. Hava modelləri bu vəziyyətin cümə axşamına qədər davam edəcəyini göstərir. Qütb burulğanındakı dəyişikliklər gündəlik havaya adətən bir neçə həftə sonra təsir edir. Etibarlı hava proqnozları isə təxminən 10 günü əhatə edir. Buna görə Arktika soyuğunun Şimal yarımkürəsində hara yönələcəyini indidən demək olmaz.

    Hadisə Sakit okeanın şərqindəki rekord isti suların gücləndirdiyi “El Niño” dövrünə təsadüf edir. Güclü “El Niño” zamanı Şimali Amerikanın böyük hissəsində qış adətən normadan isti keçir. Ancaq qütb burulğanının qəfil zəifləməsi bu proqnozları daha qeyri-müəyyən edir. Mütəxəssislər burulğanın niyə belə erkən zəiflədiyini hələ də müzakirə edirlər.