Yeni teleskoplar rekord qırır, amma GPU-lar yetmir

    Technote.az “TechCrunch” platformasına istinadən bildirir ki, kosmik tədqiqatlar sürətlə inkişaf etdikcə, astronomların qarşısında yeni bir problem yaranır: məlumat seli və bu məlumatları emal etmək üçün kifayət qədər güclü texnologiyanın çatışmazlığı. Yeni nəsil teleskoplar sayəsində kainat haqqında toplanan məlumatın həcmi rekord səviyyəyə çatır və bu, qlobal GPU (qrafik prosessor) çatışmazlığını daha da dərinləşdirir. 

    Nancy Grace Roman Space Telescope 2026-cı ilin sentyabrında planlaşdırıldığından 8 ay əvvəl orbitə buraxılacaq və fəaliyyət müddəti ərzində astronomlara təxminən 20 000 terabayt məlumat təqdim edəcək. Hazırda fəaliyyət göstərən James Webb Space Telescope isə hər gün təxminən 57 GB yüksək keyfiyyətli görüntü göndərir. Buna əlavə olaraq, Vera C. Rubin Observatory yaxın zamanda hər gecə 20 terabayt məlumat toplayacaq. Müqayisə üçün, köhnə nəsil Hubble Space Telescope gündə cəmi 1–2 GB məlumat ötürürdü. Bu qədər böyük məlumat artıq insan tərəfindən əl ilə analiz edilə bilməz. Buna görə astronomlar süni intellekt və xüsusilə GPU-lardan istifadə etməyə başlayıblar.

    Kaliforniya Universitetinin alimlərindən Brant Robertson uzun illərdir ki, bu sahədə Nvidia ilə əməkdaşlıq edir. Onun komandası tərəfindən hazırlanmış Morpheus adlı AI modeli böyük kosmik məlumatları analiz edərək qalaktikaları avtomatik şəkildə müəyyən edir. Bu model əvvəl konvolyusion neyron şəbəkələrə əsaslanırdı, lakin indi daha güclü analiz üçün transformer arxitekturasına keçir..

Yeni yanaşmalar sayəsində:

• Daha çox səma sahəsi daha sürətli analiz olunur
• Yeni qalaktika növləri aşkarlanır
• Yer teleskoplarının görüntüləri AI ilə yaxşılaşdırılır

    Bütün bu inkişafların arxasında isə ciddi bir problem var: GPU çatışmazlığı. Alimlərin istifadə etdiyi GPU klasterləri artıq köhnəlir və tələbat sürətlə artır. ABŞ-də National Science Foundation büdcəsinin azaldılması təklifləri də bu sahədə vəziyyəti daha da çətinləşdirə bilər. Robertsonun sözlərinə görə, AI və maşın öyrənməsi sahəsində işləmək istəyən hər kəs GPU-ya ehtiyac duyur və bu resurslara çıxış getdikcə çətinləşir.