Pentaqon 700 obyektdəki 26 milyon F-35 hissəsini dəqiq izləyə bilmir

    ABŞ-nin Hökumət Hesabatlılığı İdarəsi açıqlayıb ki, Pentagon ümumi dəyəri 31 milyard dollar (təxminən 52,7 milyard manat) olan təxminən 26 milyon “F-35” ehtiyat hissəsini dəqiq izləyə bilmir. Hissələr dünyanın müxtəlif yerlərindəki 700 dövlət və podratçı obyektində saxlanılır. Hazırkı qeydiyyat sistemi köhnədir, məlumatları dəqiq və tam deyil. Bu problemlər təyyarələrin döyüşə hazırlığına və etibarlılığına təsir edə bilər.

    “F-35” proqramının bütün istifadə müddəti ərzində 1,9 trilyon dollara (təxminən 3,23 trilyon manat) başa gələcəyi gözlənilir. Nəzarət qurumu bunu tarixdəki ən bahalı silah sistemi adlandırır. Buna baxmayaraq, ABŞ Müdafiə Nazirliyində hissələrin qeydiyyatı və maliyyə hesabatları ilə bağlı uzunmüddətli problemlər qalır. Ehtiyat hissələrinin böyük hissəsini etibarlı şəkildə yoxlamaq olmur.

    Hazırda 1 milyondan çox hissə itkin sayılır. Onların dəyəri 85 milyon dollardan (təxminən 144,5 milyon manat) çoxdur. Təmirə göndərilən təxminən 17 000 hissənin harada olduğu da sistemdə görünmür. Bu hissələrin ümumi dəyəri 42,5 milyard dollara (təxminən 72,3 milyard manat) çata bilər.

    Problemin başqa bir nümunəsi sentyabrda məxfi “F-35” hissələri daşınarkən üzə çıxıb. İddiaya görə, “UPS” əməkdaşı vaxta qənaət etmək üçün yükün marşrutunu dəyişərək onu Honqkonq üzərindən göndərib. İşçinin marşrutun dəyişdirilməməsi barədə elektron məktubu görmədiyi güman olunur. Yükün daha sonra Çin tərəfindən ələ keçirildiyi iddia edilir.

    Bu, nəzarət qurumunun 2019-cu ildən bəri məsələ ilə bağlı hazırladığı 3-cü hesabatdır. Hesabata görə, Müdafiə Nazirliyi əvvəlki tövsiyələri yerinə yetirmək üçün çox az iş görüb. 2022-ci ildə məsləhət görülən mütəmadi yerində sayım hələ də başlamayıb. Əsas podratçıların verdiyi natamam və yanlış məlumatları yoxlamaq üçün etibarlı qayda da yoxdur.

    “F-35” Birgə Proqram Ofisi öz qeydiyyat proqramı ilə əsas podratçıların sistemləri arasında daimi bağlantı yaratmağa çalışır. Bunun üçün texniki sistemlər yenilənir və məlumatların real vaxtda birbaşa paylaşılması planlaşdırılır. Məqsəd qeydiyyatdakı boşluqları aradan qaldırmaq və ehtiyat hissələrinin hərəkətini daha dəqiq izləməkdir.