Kentucky Universitetinin əməkdaşı AI işlətməmək üçün dini güzəşt aldı

    ABŞ-də “University of Kentucky”-nin tədqiqat administratoru David Durman işdə süni intellektdən istifadə etməmək üçün dini güzəşt alıb. Universitet əməkdaşlardan süni intellekt (AI) alətlərindən yararlanmağı istəyirdi. Durman düşüncə prosesini “ChatGPT” və “Microsoft Copilot” kimi xidmətlərlə paylaşmağın humanist inancına zidd olduğunu deyib. Bu qərar iş yerində məcburi AI istifadəsinə etirazla bağlı nadir hüquqi güzəştlərdən biridir.

    Güzəşt Durmana 1964-cü il Mülki Hüquqlar Aktının “Title VII” bölməsinə əsasən verilib. Həmin qanun irqi mənsubiyyət, dəri rəngi, din, cins və milli mənşəyə görə iş yerində ayrı-seçkiliyi qadağan edir. Humanizm çox vaxt dünyəvi fəlsəfə sayılsa da, ABŞ federal məhkəmələri onun hüquqi baxımdan din kimi qəbul oluna biləcəyinə qərar verib. Buna görə Durmanın mövqeyi dini inanclar üçün olan hüquqi müdafiəyə uyğun sayılıb.

    Müraciət zamanı Durmana Amerika Humanist Assosiasiyası kömək edib. Təşkilatın məlumatına görə, bu, humanist və vicdani səbəblərlə AI istifadəsindən imtina edən şəxsə verilən ilk belə güzəştdir. Assosiasiya humanizmi insanın dəyərini və ləyaqətini əsas götürən bütöv həyat yanaşması kimi izah edir. Təşkilat hesab edir ki, humanistlərin də iş yerində öz inanclarını qorumaq hüququ olmalıdır.

    İstənilən əməkdaş belə güzəşt istəyə bilər. Ancaq bunun üçün müraciətçinin inanc qədər dərin mənəvi mövqeyi olmalıdır. Tələb işəgötürən üçün həddən artıq çətinlik yaratmamalıdır. Durman artıq tapşırıqlarını yerinə yetirərkən AI alətlərindən şəxsən istifadə etməyə məcbur deyil. Bununla belə, AI işlədən həmkarları ilə əməkdaşlıq etməli, görüşlərə qatılmalı və lazım gəldikdə materialları bu alətlərə verməlidir.

    Mətn, şəkil və başqa məzmun yaradan generativ AI alətlərinin iş yerlərində yayılması onların məhsuldarlığa və maliyyə nəticələrinə təsiri ilə bağlı mübahisələri artırıb. ABŞ-də əməkdaşların təxminən yarısı artıq işdə AI-dan hansısa formada yararlanır. Ancaq böyük texnologiya şirkətlərindən kənarda bir çox müəssisə hələ maliyyə qazancı görmədiyini deyir. Rəhbərlər də bu alətlərə xərclənən pulun özünü doğruldacağına əmin deyillər. Durman ümid edir ki, onun işi AI-dan yararlanmaq istəməyən başqa əməkdaşların da seçim hüququnu genişləndirəcək.