Çin şirkəti ixracı məhdud AMD çipli sistem üçün pul toplayır

    Yarımkeçirici analitiki Dylan Patel Çinin “Puzhi Electronic Technology” şirkətinin kütləvi maliyyələşdirmə kampaniyası başlatdığını aşkarlayıb. Şirkət “AMD Zynq UltraScale+ XCZU47DR” çipi əsasında sistem hazırlamaq istəyir. Həm mülki, həm də hərbi məqsədlər üçün işlədilə bilən bu çip ABŞ-nin ixrac nəzarəti altındadır. Patel “AMD” şirkətinin xəyanət ittihamı üzrə araşdırılmasını tələb edib. “AMD” çipləri məhdud bölgələrə birbaşa satmadığını və göndərmədiyini deyib.

    Patelin sözlərinə görə, çipin ABŞ-də rəsmi siyahı qiyməti 36 000 dollardır (təxminən 61 200 manat). Böyük həcmli alışlarda ABŞ şirkətləri onu 4 000-5 000 dollara ala bilir. Bu da təxminən 6 800-8 500 manat edir. Çində maliyyə toplayan layihələr üçün qiymətin 1 000 dollar (təxminən 1 700 manat) olduğu iddia olunur. Bu, açıq pərakəndə satış qiyməti deyil, Patelin əldə etdiyi təklifdir. Qiymətlər arasındakı böyük fərqin səbəbi hələ aydın deyil.

    “XCZU47DR” çipində ümumi işlər üçün 4 “Arm” nüvəsi və real vaxt tapşırıqları üçün 2 “Cortex-R5F” nüvəsi var. Bundan başqa, çipə 930 000 qapılı FPGA daxildir. FPGA sonradan müxtəlif tapşırıqlara uyğun proqramlaşdırıla bilən çip hissəsidir.

    Siqnalların emalı üçün çipdə 4 272 bölməli DSP də var. Analoq siqnalları rəqəmsal formaya çevirən 8 hissənin sürəti 5 GSPS-dir. Rəqəmsal siqnalları analoq formaya çevirən digər 8 hissə isə 9,85 GSPS sürətlə işləyir. Beləliklə, radio siqnallarını ayrıca çevirici olmadan real vaxtda qəbul etmək, emal etmək və yaratmaq olur.

    “Puzhi Electronic Technology” bu sistemi peşəkar mühəndislər və universitetlərdə çalışan qabaqcıl tədqiqatçılar üçün hazırladığını deyir. Ancaq eyni avadanlıq proqramla idarə olunan radio, radar, peyk rabitəsi və başqa hərbi məqsədlərə uyğunlaşdırıla bilər. Kommersiya və sənaye üçün hazırlanan “XCZU47DR” ABŞ siyahısında 3A001.a.14 kodlu ikili təyinatlı məhsuldur. Çipin Çinə ixracı və ya ötürülməsi üçün lisenziya lazımdır. Belə müraciətin təsdiqlənməsi çox az ehtimallıdır.

    “AMD” ABŞ-nin və digər ölkələrin ixrac qaydalarına əməl etdiyini, distribütor və müştərilərindən də eyni davranışı tələb etdiyini açıqlayıb. Şirkət məhdud bölgələrə göndərişi öz qaydalarının pozulması sayır. Qanunsuz yönləndirmə şübhəsi təsdiqlənərsə, “AMD” aidiyyəti qurumlara məlumat verəcək və həmin tərəflə işi dayandıracaq. Bununla yanaşı, şirkət konkret “Puzhi” işi üzrə araşdırma başladığını açıq şəkildə təsdiqləməyib.

    Qaydalardakı istisnaya görə, bəzi kommersiya şirkətləri bu çipləri onlarla ölkəyə göndərə bilir. Buna görə onların sonradan qanunsuz şəkildə Çinə ötürülməsi ehtimalı var. Konkret çiplərin haradan gəldiyini müəyyənləşdirmək də çətin ola bilər. “Xilinx” bu çip ailəsini 2019-cu ilin fevralında göstərib, istehsala 2020-ci ildə başlanıb. Satıcılarda gözləmə müddəti 40-52 həftədir. “Puzhi” isə sistemi 6 noyabr 2026-cı ildə göndərəcəyini bildirir.