ABŞ Senatı NASA-nın büdcəsini təsdiqlədi

    Technote.az “Engadget” platformasına istinadən bildirir ki, ABŞ Senatı NASA-nın 2026-cı il üçün fəaliyyət büdcəsini təsdiqləyib və bununla da Donald Trump-ın agentliyə yönəlik ciddi maliyyə ixtisarları planını faktiki olaraq rədd edib. Yeni qəbul edilən “minibus” adlı büdcə paketi NASA ilə yanaşı Milli Elm Fondu və bir neçə digər federal qurumu da əhatə edir.

    Trump administrasiyası büdcə prosesi ərəfəsində NASA-nın ümumi maliyyəsinin illik 24 faiz azaldılmasını təklif etmişdi. Xüsusilə Elm Missiyaları Direktorluğunun büdcəsinin təxminən yarıya endirilməsi planlaşdırılırdı ki, bu da OSIRIS-APEX daxil olmaqla 55 aktiv və planlaşdırılan missiyanın ləğvi ilə nəticələnə bilərdi. Lakin Senatın qəbul etdiyi sənədə əsasən, NASA-nın ümumi büdcəsi cəmi 1,6 faiz azaldılaraq 24,4 milyard dollar səviyyəsində saxlanılıb.

    Yeni büdcəyə görə, NASA-nın elm sahəsinə ayrılan vəsait 7,25 milyard dollar olacaq ki, bu da 2024-cü maliyyə ili ilə müqayisədə 1,1 faiz azdır. Bununla yanaşı, bəzi sahələrdə prioritet dəyişiklikləri də edilib. Planetary Society təşkilatının siyasət üzrə rəhbəri Keysi Drier bu qərarı müsbət qiymətləndirərək bildirib ki, Konqresin həm maliyyəni ayırması, həm də onun konkret layihələrə yönəldilməsini açıq şəkildə tələb etməsi NASA üçün mühüm siqnaldır.

    Senat həmçinin Trump-ın üçüncü uçuşdan sonra Space Launch System (SLS) raket proqramını dayandırmaq cəhdini də rədd edib. Büdcəni xeyli aşmasına baxmayaraq, SLS hazırda astronavtları Aya daşıya bilən yeganə ağır raket olaraq qalır. Senator Ted Kruzun dəstəyi ilə proqramın maliyyələşdirilməsi davam etdirilib.

    Qəbul edilən büdcə Goddard Kosmik Uçuş Mərkəzinin gələcəyi baxımından da mühüm rol oynayır. Son aylarda ciddi kadr itkiləri və laboratoriyaların bağlanması ilə üzləşən mərkəz üçün Senat NASA-ya “bütün texniki və elmi dünya səviyyəli imkanların qorunması” tapşırığını verib. Bundan əlavə, Nyu-Yorkda yerləşən və iqlim araşdırmaları ilə tanınan Goddard Space Studies İnstitutunun fəaliyyətinin minimum fasilə ilə davam etdirilməsi tələb olunub.

     Marsdan torpaq nümunələrinin Yerə gətirilməsini nəzərdə tutan Mars Sample Return proqramı rəsmi olaraq ləğv edilsə də, gələcək Mars missiyaları üçün texnologiyaların hazırlanması məqsədilə 110 milyon dollar ayrılıb. Ekspertlər bu layihənin əvvəlki idarəetmə problemlərinə görə yenidən başlanmasının çətin olacağını vurğulayırlar.

     Ümumilikdə, NASA inflyasiya səbəbindən əvvəlki illərlə müqayisədə daha az real resursla işləməli olacaq. Buna baxmayaraq, Trump-ın təklif etdiyi kəskin ixtisarlarla müqayisədə Senatın qərarı agentlik üçün mümkün olan ən yaxşı ssenari hesab olunur. Lakin yaxın aylarda təqdim ediləcək yeni prezident büdcə təklifi bu müzakirələrin yenidən alovlanmasına səbəb ola bilər.