Çində 51 sm hündürlüyündə yeni nəhəng göbələk növü tapılıb

    Çinin Yunnan əyalətində, meşənin dərinliklərində nəhəng göbələk növü tapılıb. Çin Elmlər Akademiyasının Kunming Botanika İnstitutunun tədqiqatçıları ona “Dianjunus rex” adını veriblər. Meşə torpağından əl kimi yüksələn göbələk həm ölçüsü, həm də məlum yaxın qohumunun olmaması ilə seçilir.

    “Dianjunus rex” sporlarını xüsusi kisələrdə yaradan askomisetlər qrupuna daxildir. Bu qrupda 64 000-dən çox məlum növ var. Onlar adi göbələklərdəki kimi papaq və saplaq yaratmır. Bunun əvəzinə, spor yayaraq çoxalan meyvə cismi əmələ gətirirlər. Yeni növün meyvə cismi təxminən 51 sm hündürlüyə və 2,3 kq çəkiyə çatır. Bu, askomisetlər arasında indiyədək qeydə alınmış ən böyük ölçüdür.

    Alimlər nümunələri Nanban tropik yağış meşəsində, məhv olmaqda olan ağacların kökləri yaxınlığında tapıblar. Göbələyin meyvə cisimləri silindr, iy və ovuc formasında böyüyür. Yetişdikcə onların üzərində barmağa bənzəyən qollar yaranır. Yerüstü hissə əvvəlcə ağ və tozlu görünür, sonra tünd sarı rəng alır. Torpağın altında qalan hissə qara və hamardır. Laboratoriya araşdırması nümunələrin içinin sıx və süngərəbənzər olduğunu, kəskin qoxu vermədiyini göstərib.

    Tapıntı yalnız yeni növ deyil, həm də tamamilə yeni bioloji ailə sayılır. Hazırda onun yaxın qohumu məlum deyil. Yunnan əyalətində indiyədək 6 000 göbələk növü qeydə alınıb. Alimlərin fikrincə, bölgədə 100 000-ə qədər növ yaşaya bilər. “Dianjunus rex” adı qədim Dian krallığından və “göbələk” sözünün Çin dilindəki tələffüzündən götürülüb.

    DNT analizi göbələyin digər növlərdən təxminən 65 milyon il əvvəl ayrıldığını göstərib. Bu tarix Təbaşir dövrünün sonuna, dinozavrlar da daxil olmaqla canlı növlərinin təxminən dörddə üçünün yox olduğu hadisəyə uyğun gəlir. Kütləvi məhvdən sonra çoxalan ölü bitki qalıqları göbələklərin yayılmasına kömək etmiş ola bilər. Buna baxmayaraq, yeni növdə bitkiləri parçalamağa kömək edən genlər yaxın qohumlarla müqayisədə təxminən 2 dəfə azdır.

    Tədqiqatçılar “Dianjunus rex”in sağlam ağacların daxilində yaşadığını, ağac məhv olduqdan sonra da onun qalıqları ilə qidalandığını düşünürlər. Belə ikili həyat tərzi göbələyin böyük meyvə cismi yaratmaq üçün kifayət qədər enerji toplamasına kömək edə bilər. Hündür quruluş da sporların sıx meşədə bitki və yarpaqların üzərindən küləklə daha uzağa yayılmasını asanlaşdırır. Ancaq bu ehtimal hələ təsdiqlənməyib və əlavə araşdırılmalıdır.