NASA Günəş fırtınalarının Yerə çatma vaxtını rekord dəqiqliklə hesabladı

    NASA-nın 2025-ci ilin mart ayında orbitə göndərdiyi PUNCH (Polarimeter to Unify the Corona and Heliosphere) missiyası Günəşdə baş verən güclü partlayışların Yerə çatma vaxtını əvvəlkindən xeyli daha dəqiq hesablaya bildiyini nümayiş etdirib. PUNCH missiyası Günəşi fasiləsiz izləyən dörd mikropeykdən ibarətdir. Bu peyklər Günəşdən kosmosa atılan nəhəng plazma və maqnit sahəsi buludlarını, koronal kütlə atılmalarını (CME) müşahidə edir. Məhz bu hadisələr Yerə çatdıqda Günəş fırtınalarına və geomaqnit pozuntularına səbəb olur.

    Alimlər 31 may 2025-ci ildə qeydə alınmış bir koronal kütlə atılmasının görüntülərini kompüter modelinə daxil edərək onun sürətini və istiqamətini təhlil ediblər. Model ilk 12 saatlıq müşahidələr əsasında Günəş fırtınasının Yerə təxminən 8 saat sonra çatacağını proqnozlaşdırıb. Nəticə olduqca uğurlu olub. Proqnoz cəmi 30 dəqiqəlik xəta ilə özünü doğruldub. Müqayisə üçün, hazırda istifadə olunan metodlarda bu xəta təxminən 5 saata qədər ola bilir.

    Bu yüksək dəqiqliyin əsas səbəbi PUNCH missiyasının koronal kütlə atılmasını Günəşdən Yerə qədər demək olar ki, bütün yol boyunca izləyə bilməsidir. Əvvəlki müşahidə sistemləri isə bu trayektoriyanın yalnız təxminən beşdəbir hissəsini izləyə bilirdi. PUNCH peykləri isə hər 4 dəqiqədən bir yeni görüntü əldə edir. NASA bildirir ki, PUNCH hələlik rəsmi kosmik hava proqnozlaşdırma sisteminin bir hissəsi deyil. Hazırkı nəticələr elmi məqalə şəklində təqdim olunub və hazırda Space Weather jurnalında ekspert qiymətləndirilməsindən keçir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, gələcəkdə daha təkmilləşdirilmiş modellərlə Günəş fırtınalarını daha erkən və daha dəqiq proqnozlaşdırmaq mümkün olacaq.