NASA-nın yeni teleskopu: gənc alimlər üçün kosmosa açılan yol

    Technote.az “Nature” platformasına istinadən bildirir ki, 11 yanvar səhəri Kaliforniyadakı Vandenberq Hərbi-Hava Qüvvələri bazasından SpaceX-in Falcon 9 raketi havaya qalxaraq NASA-nın ən yeni teleskopu olan Pandora peykini orbitə çıxardı. Peyk buraxılış aparatından ayrıldığı an komanda üzvləri duyğularını saxlaya bilmədi. NASA-nın Goddard Kosmik Uçuş Mərkəzində çalışan postdoktor tədqiqatçı Ben Hord bu anı belə xatırlayır: “Hamımız ağlayırdıq. İş yoldaşlarını ağlayan görmək qəribədir, amma o anda bu tam məntiqli idi.”

    Pandora NASA-nın Pioneers Proqramı çərçivəsində kosmosa göndərilən ilk peykdir. Bu proqram çərçivəsində həyata keçirilən missiyalar nisbətən kiçik büdcə ilə, (maksimum 20 milyon dollar) icra olunur. Bu rəqəm, məsələn, James Webb Kosmik Teleskopunun təxminən 10 milyard dollarlıq büdcəsi ilə müqayisədə olduqca kiçikdir. Lakin məhz bu səbəbdən Pioneers missiyaları daha konkret elmi suallara fokuslanır. Pandora da təxminən 20 ekzoplanetin və onların ulduzlarının atmosferini araşdıraraq bu planetlərdə hidrogen və su izlərinin olub-olmadığını müəyyən etməyi hədəfləyir.

    Bu missiyanı xüsusi edən təkcə elmi məqsədləri deyil. Pandora, eyni zamanda erkən karyera mərhələsində olan alim və mühəndislər üçün real liderlik platformasıdır. Missiyanın əməliyyatlarının həyata keçirildiyi Arizona Universitetinin açıqlamasına görə, layihənin aparıcı mütəxəssis və mühəndislərinin yarıdan çoxu gənc tədqiqatçılardır. Ben Hord-un sözlərinə görə, bu hal NASA missiyaları üçün demək olar ki, görünməmiş bir nümunədir.

    Hord Pandora layihəsinə 2022-ci ildə doktorantura tələbəsi olarkən qoşulub və bu təcrübə onu sonradan postdoktor vəzifəsinə gətirib çıxarıb. O bildirir ki, təcrübəli mentorlarla işləmək ona bir kosmik missiyanın necə idarə olunduğunu öyrədib və gözlədiyindən daha çox məsuliyyət daşımasına imkan yaradıb. 

     Goddard Mərkəzində çalışan digər postdoktor Rae Holcomb da Pandora-ya magistratura dövründə qoşulub və Hordla birlikdə peykin müşahidə edəcəyi ekzoplanetlərin seçilməsində iştirak edib. Pandora ulduzları və onların planetlərini 24 saatlıq uzun müşahidələrlə izləyərək planetlərin kimyəvi izlərini ulduz işığından ayırmağa çalışacaq.