SpaceX-in raketinin Aya düşdüyü yer görüntüləndi

    Cənubi Koreyanın Danuri Ay orbiteri SpaceX-ə məxsus Falcon 9 raketinin yuxarı mərhələsinin Aya çırpıldığı ərazini görüntüləməyi bacarıb. Orbiter hadisə yerini həm toqquşmadan əvvəl, həm də sonra çəkərək Ay səthində yaranan dəyişiklikləri qeydə alıb. Hadisə avqustun 5-də baş verib. Təxminən 4 ton ağırlığında Falcon 9-un yuxarı mərhələsi bir ildən çox kosmosda nəzarətsiz şəkildə hərəkət etdikdən sonra Ay səthinə çırpılıb. Cənubi Koreyanın Aerokosmik Tədqiqatlar İnstitutunun (KARI) məlumatına görə, Danuri toqquşmadan təxminən 30 dəqiqə əvvəl ərazini müşahidə etməyə başlayıb. Daha sonra orbiti uyğunlaşdırılaraq hadisə yerinin üzərindən bir neçə dəfə keçib və ümumilikdə 8 çəkiliş həyata keçirib. Əldə edilən görüntülərdə toqquşma nəticəsində Ay səthində yaranan dəyişikliklər və zərbə zamanı ətrafa yayılan materialların izləri müəyyən edilib.

    Bu müşahidələr alimlər üçün də əhəmiyyətlidir. Danurinin çəkdiyi görüntülərin NASA-nın Lunar Reconnaissance Orbiter aparatının daha sonra əldə edəcəyi fotolarla müqayisə edilməsi planlaşdırılır. Bununla alimlər yüksək sürətli toqquşmaların Ay səthini necə dəyişdirdiyini daha ətraflı araşdıra biləcəklər. Falcon 9-un Aya düşməsi əvvəlcədən planlaşdırılmış hadisə olmayıb. Raket mərhələsi kosmosda uzun müddət qaldıqdan sonra Günəş aktivliyi və müxtəlif qravitasiya təsirlərinin nəticəsində tədricən Ayla toqquşma trayektoriyasına daxil olub. SpaceX bildirib ki, şirkət kosmosda qalan avadanlıqların təhlükəsiz idarə olunmasına çalışır. Şirkətin sözlərinə görə, bu cür toqquşmalar nadir olsa da, müəyyən orbitlərdə qalan obyektlərlə baş verə bilər.

    Yerüstü teleskoplar toqquşma anını birbaşa görə bilməyiblər. Bununla belə, Çilidə yerləşən Avropa Cənub Rəsədxanasının Very Large Telescope teleskopu hadisə zamanı Ay səthindən qalxdığı ehtimal edilən material buludunu müşahidə edib. Müstəqil kosmik müşahidəçilər də raketin əvvəlcədən proqnozlaşdırılan əraziyə, Ayın görünən və görünməyən tərəflərinin sərhədinə yaxın yerləşən Einstein krateri ətrafına düşdüyünü bildiriblər. Sözügedən Falcon 9 raketi 2025-ci ilin yanvarında Floridadakı Cape Canaveral kosmodromundan buraxılmışdı. Raket Firefly Aerospace şirkətinin Blue Ghost və Yaponiyanın ispace şirkətinin Resilience Ay aparatlarını kosmosa aparmışdı. Hər iki aparatı buraxdıqdan sonra Falcon 9-un yuxarı mərhələsi kosmosda qalmışdı. Blue Ghost sonradan Aya uğurlu eniş etməyi bacarmış, Resilience isə eniş cəhdi zamanı qəzaya uğramışdı.