NASA-nın James Webb teleskopu 3I/ATLAS kometində qeyri-adi buz izi tapdı

    “NASA” kosmik agentliyinin “James Webb Kosmik Teleskopu” Günəş sistemindən kənarda yaranmış “3I/ATLAS” kometinin buzunda qeyri-adi xüsusiyyət tapıb. “Southwest Research Institute” alimləri 2025-ci ilin avqustundan 2026-cı ilin aprelinədək kometi 3 dəfə müşahidə edib. Ölçmələr kometin Günəşə ən yaxın nöqtədən keçməsindən əvvəl və sonra aparılıb.

    Teleskop kometdən gələn işığın görünən və infraqırmızı hissələrini araşdıraraq buzun tərkibini müəyyən edib. Günəş sistemindəki adi kometlərdə su buzunu göstərən 1 güclü və 2 zəif iz görünür. “3I/ATLAS” kometində zəif izlər, demək olar ki, qeydə alınmayıb. Kompüter modellərinə görə, buna kiçik buz dənələrinin çoxlu tozla qarışması səbəb olub.

    Alimlər kometin buzunu Neptundan kənarda dövr edən donmuş transneptun obyektləri ilə müqayisə ediblər. Bu cisimlərin bir neçəsində “3I/ATLAS” kometindəkina bənzər güclü su buzu izi və çox zəif əlavə izlər görünüb. Kometə ən çox bənzəyən obyektlərdə karbon qazı buzu və karbonla zəngin birləşmələr də var. Araşdırma müxtəlif ulduz sistemlərində buzun oxşar şəkildə yarana biləcəyini göstərir.

    Kometlər gənc ulduzların ətrafındakı qaz və toz disklərində yaranır. Planetlər formalaşarkən cazibə qüvvəsi qalan buzlu parçaları sistemdən kənara ata bilər. İndiyədək Günəş sistemindən keçən cəmi 3 ulduzlararası obyekt aşkarlanıb. “ʻOumuamua” ətrafında koma adlanan qaz və toz təbəqəsi görünməyib. “2I/Borisov” və “3I/ATLAS” kometlərində isə belə aktivlik qeydə alınıb.

    2026-cı ilin aprelində “James Webb Kosmik Teleskopu” kometdən ayrılan yeni buzlu dənələri də görüb. Dənələr əvvəlkilərdən bir qədər böyük olsa da, ölçüləri təxminən 1 mikron olub. Bu, metrin milyonda bir hissəsidir və insan saçından xeyli nazikdir. Dəyişikliyə Günəşin istiliyi və ya kometin səthinin aşınaraq altdakı yeni maddəni üzə çıxarması səbəb ola bilər.

    Tədqiqatın aparıcı müəllifi Silvia Protopapaya görə, “3I/ATLAS” Günəş sistemindəki kometlərdən fərqli görünsə də, uzaqdakı buzlu cisimlərə bənzəyir. Nəticələr təsdiqlənsə, planetlərin yarandığı ilkin buzlu maddənin müxtəlif ulduzların ətrafında oxşar formada əmələ gəldiyi aydınlaşa bilər. Kometdəki son dəyişikliklərin səbəbini tapmaq üçün əlavə müşahidələrə ehtiyac var.