science news arxivi
644 xəbər, 33 səhifə - 19-ci səhifə
Elm & Texnologiya
Kainatın qara dəlik daxilində yerləşdiyi fərziyyəsi irəli sürülüb
3 il ərzində James Webb kosmik teleskopu uzaq kosmos haqqında çoxsaylı vacib məlumatlar toplayıb və astrofizika sahəsində bir sıra kəşflərə səbəb olub. Yeni tədqiqat isə kainatın dərinlikləri ilə bağlı həm sadə, həm də sirli bir müşahidəni ortaya qoyur.
Elm & Texnologiya
Dünyada ilk dəfə bir pasient titan ürək vasitəsilə 100 gün...
Ürək çatışmazlığı olan bir kişiyə donor orqan gözlədiyi müddətdə həyatda qalması üçün müvəqqəti tədbir kimi titan ürək nəql edilib. Təcrübə bu prosedurun uğurlu və təhlükəsiz olduğunu göstərib.
Elm & Texnologiya
Yadplanetli həyat növünün hansı planetlərdə axtarılmalı olduğu açıqlanıb
Alimlər illərdir ki, yadplanetli həyat növünün axtarışındadırlar. Ənənəvi yanaşmaya görə, həyat Yerə bənzər planetlərdə axtarılır, çünki bizim planetimizdəki şəraitin başqa dünyalarda da canlı orqanizmlərin inkişafına kömək edə biləcəyi düşünülür.
Elm & Texnologiya
Yerdə ən çox rast gəlinən minerallardan biri Marsda aşkar edilib
Alimlər NASA-nın Perseverance aparatı tərəfindən toplanmış məlumatları təhlil edərək Marsda ilk dəfə olaraq saf kvars kristallarının aşkar edildiyini müəyyən ediblər.
Elm & Texnologiya
Elmə məlum ən kiçik qalaktika kəşf edilib
Biz 100 000 işıq ili ölçüsündə olan Süs Yolu qalaktikasında yaşayırıq. Bizə ən yaxın böyük qalaktika isə Andromeda qalaktikasıdır, onun ölçüsü təxminən 220 000 işıq ili olaraq qiymətləndirilir. Astronomlar Hubble kosmik teleskopu vasitəsilə Andromeda qalaktikasının peykləri olan bir qrup kiçik qalaktika aşkar ediblər.
Elm & Texnologiya
Yer kürəsinə yaxın ulduz ətrafında 4 yeni planet kəşf edilib
Yerə ən yaxın ulduz sistemi Alfa Sentavrdır. Lakin bu, üçlü ulduz sistemidir. Barnard ulduzu isə bizə ən yaxın tək ulduzdur. Uzun illər ərzində astronomlar bu kiçik ulduzun ətrafında planetlərin fırlandığından şübhələnirdilər, lakin bunun heç bir sübutu yox idi.
Elm & Texnologiya
Saturn planetinin 128 yeni peyki kəşf edilib
Yupiter, Günəş sistemində ən çox peykə sahib olan planet yarışında Saturndan geridə qalıb. Son müşahidələr Saturnun 128 yeni peykinin aşkar edildiyini göstərib. Bu da onun ümumi peyklərinin sayını 274-ə çatdırıb.
Elm & Texnologiya
Yer kürəsinə yaxın okean planetində həyat mövcud ola bilər
2023-cü ildə alimlər bir tədqiqat təqdim edərək bildirmişdilər ki, K2-18b planetinin atmosferində dimetilsulfid adlı kimyəvi maddə aşkarlanıb. Bu maddə potensial canlı orqanizmlərlə əlaqələndirilir. O vaxtdan bəri alimlər bu planetdə həyatın olub-olmaması mövzusunda mübahisə aparırlar.
Elm & Texnologiya
Bəzi bakteriyalar hətta ölümdən sonra da "yaşaya" bilirlər
Bəzi bakteriya növləri hətta ölümdən sonra qonşu hüceyrələrə kömək etməyin yolunu tapıblar. Onlar öldükdən sonra “qidalandırıcı ziyafət” miras qoyurlar.
Elm & Texnologiya
Eynşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsi və kvant mexanikasını birləşdirə biləcək yeni...
Fiziklər kainatın ən böyük sirrlərindən bəzilərini həll etməyə kömək edə biləcək yeni qravitasiya nəzəriyyəsini təqdim ediblər. Alimlər hesab edirlər ki, kvant qravitasiyası entropiyadan (sistemin nizamsızlıq səviyyəsi, kainatda daim artır) qaynaqlana bilər.
Elm & Texnologiya
Parkinson xəstəliyini kök hüceyrələri vasitəsilə müalicə etməyə başlayıblar
ABŞ alimləri, xəstələrin öz proqramlaşdırılmış kök hüceyrələrindən istifadə etməklə zədələnmiş dopamin neyronlarını əvəz etməyə yönəlmiş klinik tədqiqat mərhələsinə start verdiklərini açıqlayıblar.
Elm & Texnologiya
Qara dəliklərin daxilində bizim düşündüyümüz anlayış olmaya bilər
Kvant mexanikasına görə qara dəliklərin sinqulyarlığı mövcud olmamalıdır. Eynşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsinin tənliklərində edilən dəyişikliklər qara dəliyin daxili strukturunu daha yaxşı izah edə bilər.
Elm & Texnologiya
Ayda suyun əldə edilməsi düşünüldüyündən daha asan ola bilər
Alimlər hesab edirlər ki, gələcəkdə Aya uçacaq astronavtlar suyu gözləniləndən daha asan əldə edə biləcəklər. Bu kəşf, pilotlu missiyaların Yer təchizatından asılılığını azaltmağa kömək edə bilər.
Elm & Texnologiya
Süd Yolu qalaktikasının yaxınlığında superkütləli qara dəlik ola bilər
Astronomlar hesab edirlər ki, Böyük Magellan Buludunun mərkəzində nəhəng bir superkütləli qara dəlik gizlənir və ətrafındakı materiyanı udur.
Elm & Texnologiya
Alimlər kainatdakı ilk ulduzların kəşf edilməsinə çox yaxındırlar
Bir zamanlar kainatda heç bir ulduz yox idi. Böyük partlayışdan qısa müddət sonra, sonsuz miqdarda hidrogen və helium mövcud idi. Qazın inanılmaz sıxlığı nəticəsində ilk ulduzlar yaranmağa başladı.
Elm & Texnologiya
Yüksək sürətlə hərəkət edən superkütləli qara dəlik aşkar edilib
Müşahidələr göstərib ki, olması lazım yerdə olmayan superkütləli qara dəlik kosmosda 1000 km/s-dən yüksək sürətlə hərəkət edir. Alimlər hesab edirlər ki, bu fenomen nəhəng bir kosmik toqquşmanın nəticəsidir.
Elm & Texnologiya
Yer kürəsinin ən qədim krateri kəşf edilib
Yer planetinin tarixi 4.5 milyard ildən çoxdur və bu müddət ərzində tektonik hərəkətlər, meteorit düşmələri və digər amillər nəticəsində çoxsaylı dəyişikliklər baş verib.
Elm & Texnologiya
Nəhəng planetlər düşünüldüyündən daha erkən formalaşmış ola bilərlər
Alimlər müəyyən ediblər ki, Yupiterə bənzər kütləyə malik ekzoplanetlər gözləniləndən xeyli əvvəl formalaşıblar. Bu tədqiqatın nəticələri nəhəng planetlərin, o cümlədən Yupiterin formalaşması üçün lazım olan qaz və bərk hissəciklərin toplanma müddəti barədə yeni məlumatlar təqdim edir.
Elm & Texnologiya
Alimlər radioaktiv tullantılardan atom batareyası hazırlayıblar
Ohayo Ştat Universitetinin tədqiqatçıları radioaktiv tullantıların utilizasiyası üçün perspektivli bir üsul təklif ediblər. Bu yanaşma eyni anda iki problemi həll edə bilər. Təhlükəli materialların təhlükəsiz idarə olunması və uzun ömürlü enerji mənbələrinin yaradılması.
Elm & Texnologiya
Qaranlıq materiyanın ömür müddəti təyin edilib
Yaponiyalı alimlər komandası qaranlıq materiya axtarışlarında irəliləyiş əldə edib. Yeni spektroqrafiya texnologiyası və Magellan teleskopları vasitəsilə cəmi 4 saatlıq müşahidə mühüm nəticələr verib.